Verbroedering 2017-08-24T23:17:54+00:00

VERBROEDERING

De meeste van deze verbroederingen vonden plaats tussen Engelsen en Duitsers – de meeste niet afkomstig uit Pruisen – in België en Noord-Frankrijk. Er wordt geschat dat ongeveer twee derde van de troepen betrokken waren bij de kerstvrede. Op andere plaatsen aan het westelijk front werd gewoon gevochten, zij het in mindere mate dan normaal. Ook tussen Fransen en Duitsers was er hier en daar verbroedering, maar gegevens hier over zijn eenzijdig omdat Franse verslagen hiervan ontbreken en er alleen Duitse verslagen zijn over deze gebeurtenissen. De Franse pers mocht er ook niets over schrijven, terwijl de Engelse pers dit wel deed. In sommige plaatsen bleef de vrede tot en met Nieuwjaarsdag gehandhaafd, terwijl er ook plaatsen waren waar het halverwege januari nog stil was.

Spoedig waren de soldaten weer met elkaar in gevecht en bleven er van de goede voornemens weinig over. Een jaar later was er op sommige plaatsen wel weer een kerstvrede, maar niet meer op zo’n grote schaal dan in 1914. Vanaf 1916 zouden de verbroederingen steeds minder worden en ophouden. De wereld was teveel veranderd.

Op de meeste plaatsen stopte de Kerstvrede na Eerste Kerstdag, maar elders duurde de vrede tot aan Nieuwjaarsdag. Tijdens de vrede werden er tekenen afgesproken om aan te geven wanneer de gevechten weer zouden beginnen, om zo een eerlijke start voor beide zijden te bewerkstelligen.

Zo schreef de Britse medische officier J.C. Dunn dat hij na de kerstdagen driemaal een schot loste in de lucht en een vlag omhoog hield met daarop ‘Vrolijk Kerstfeest’. Daarop hielden de Duitsers een vlag met ‘Dank jullie wel’ op. Beiden salueerden ze naar elkaar en klommen terug in hun loopgraven. De kortstondige vriendschappen werden vergeten, het gezang veranderde weer in gekerm en geschreeuw en kerstbomen maakten plaats voor wapens. De oorlog ging door.

Duitse en Britse soldaten ontmoeten elkaar in niemandsland tussen de loopgraven. Ook in 1915 en 1916 waren er op enkele plekken langs het front nog verbroederingen, maar naar mate de oorlog vorderde en de legerleiding dit soort taferelen met harde hand de kop in drukte, verdween het ‘kerstwonder’ helemaal van het slagveld.